عقل با تمام شکوه ، عظمت و جایگاه برجسته‏ای که در حیات انسان دارد، موهبتی است از جانب خداوند و حقیقتی ست‏با دو چهره: چهره اقبال به حق و چهره ادبار به حق.

چهره اقبال عقل، در سعی و تلاش انسان برای اتصال به حق، و ایمان به غیب تجلی کرده و ارتباط انسان را با لازمان و ابدیت تحقق می‏بخشد.

اما، چهره ادبار او به حق، با وقوع در زمان (عصر) و زیان (خسر) ترسیم شده و با اغوای شیطان استمرار یافته است. این عقل ادبار که - جایگاه نفوذ شیطان است، با زمان گره خورده و تاریخ بشری را رقم زده - اکنون پس از پشت‏سرنهادن فراز و نشیبهای بسیار، در آستانه پایان خود قرار دارد و چون عقل به پایان رسد، زمان فانی به پایان می‏رسد و آخرالزمان یعنی آخرالعقل.

شهادت اجر و مزد جهاد است. یعنی آن کس که در راهِ احیای دین خدا و زنده کردن ارزشهای معنوی و اخلاقی و اِماته و اضمحلال ضد ارزشها قیام و اقدام می‏کند، از سرپل شهادت می‏گذرد و همراه با خیل عظیم انبیا، شهدا، صدیقان و صالحان به روح و رضوان بارمی‏یابد و با دیدن آن نعمت‏ها و نیل به آن تنعّمات آرزو می‏کند که ای کاش بازماندگان من می‏دانستند که خداوند با من چه کرد وچه کرامت و مقامی در انتظار من بوده است: ﴿یا لیْت قوْمی یعلمون٭ بما غَفَرلی ربّی وجعلنی من المکرمین﴾[۱] . لذا هیچ گونه نگرانی و اضطرابی برای او نیست

اگرچه امام على(علیه‎السلام) بنا به مصلحت آن روز دنیاى اسلام، سیاست سكوت و انزوا در پیش گرفته بودند لیكن هرگاه كه همین مصلحت اقتضا داشت سكوت شكسته شود از برآوردن فریاد، دریغ نمى‎كردند. این فریاد امام(علیه‎السلام) گاه در قالب انتقادى كلى ـ بدون ذكر نامى از شخص و یا گروه خاصى ـ مطرح مى‎شد و گاه با صراحت تمام و با ذكر نام اشخاص بیان مى‎گردید

چگونگى ضربت خوردن حضرت علی(علیه‎السلام) در نوشته تاریخ‎نویسان پیشین یكسان نیست. در حالى كه طبرى و ابن سعد و دیگران نوشته‏اند: «چون(حضرت علی علیه السلام) از سایبانى كه به مسجد مى‏رسد، بیرون شد، ابن ملجم او را ضربت زد.» یعقوبى كه تاریخ او پیش از اینان نوشته شده گوید: «پسر ملجم از سوراخى كه در دیوار مسجد بود، شمشیر بر سر او زد.» اما نوشته ابن اعثم كه هم عصر طبرى است، با نوشته آنان مخالف است و با آنچه میان شیعیان مشهور است مطابق مى‏باشد.

شب قدر، بال گشودن فرشتگان و عرشیان، روی زمین دیدنی است. ستارگان با نورافشانی زیبای‌شان اشک‌های سوز و توبة بندگان گنه‌کار را در اوج نگاه‌های‌شان و در آسمان عشق منعکس می‌کنند. آری، دست‌های نیاز سوی خداوند بلند شده است تا از عطر رحمت او سرشار شوند.

پیرامون شب قدر و سِرّ تبرّع و برجستگی آن و راز تعدّد و کثرت، و رمز تنوع و تحوّل آن و نکته خفا و ابهام، و معنای قَدر و ارزش آن و تأثیر ادراک شب قدر، و نیز برخی دیگر از شئون آن به طور اجمال نکاتی بازگو می‏شود.
یکم: گرچه هر موجود طبیعی در مخزن غیب الهی دارای وجود عقلی است که از آن نشئه تجرّد معقول به مرحله تجسّم محسوس تنزّل می‏یابد: ﴿إنْ من شی‏ء إلاّ عندنا خزائنه وما ننزّله إلاّ بقدرٍ معلوم﴾[۱] و شب قدر نیز از این اصل کلی مستثنی نیست، لذا می‏تواند دارای ارزش نَفْسی باشد، لیکن اَرْج ظاهری آن به حُرْمت مُتَزمِّن آن است که در این زمان خاص نزول یافت و آن قرآن کریم است، همان طور که ارزش مکان به متمکّن آن است؛ لذا خداوند سرّ سوگند به بَلَد مکه را، تمکن و استقرار رسول اکرم‏صلی الله علیه و آله و سلم که در آن متمکّن بود اعلام داشته و چنین فرموده است: ﴿لا ُقسم بهذا البلد٭ وأنت حلٌّ بهذا البلد﴾[۲] بنابراین، یکی از اسرار براعت و برجستگی لیله قدر نزول قرآنِ‏ذوالقدر در آن خواهد بود.

سلام، هر صبح دل را در چشمه یاد تو شستشو  می دهم و در ملکوت صدای تو به راه می افتم. پلکهایم به دنبال نامت قیام می کنند و برای دیدن تو پاهایم در میان کوچه ها می وزند...

دیشب باز هم خواب تو را دیدم. خواب دیدم قیامت شده و همین نامه های شبانه شفاعت مرا کردند. بعد به من گفتند که پیراهنی از شعر بپوش و در صف عاشقان بایست!...

هر عاشقی که نا معشوق خود را می برد دری از درهای بهشت به روی او گشوده می شد. نوبت به من که رسید زبانم بند آمد ... اما ... به یکباره همه سلولهای تنم نام عزیز تو را فریاد کردند...

امشب که این نامه به دستت می رسد بر واژه های بی تکلف آن چند قطره مهربانی ببار تا این پرنده های تشنه به سمت آغوشت به پرواز در آیند... همین!

یکی از مشکلات در زندگی بشر، به ویژه مؤمنان، وسوسه‌های شیطان است. در این زمینه فرمود: «والشیاطین مغلولة» شیطانها در این ماه در زنجیرند و تنها پارس می‌کنند؛ اما کسی را نمی‌گزند.

شیطان موجودی است که به اذن خدای سبحان وسوسه می‌کند. وسوسهٴ شیطان نعمت و رحمت است؛ چون هر کسی به جایی رسید، در اثر مبارزهٴ با وسوسه، در میدان جهاد اکبر بود که پیروز شد. اگر وسوسه نباشد و راه برای گناه باز نباشد، راه اطاعت یک طرفه است و اطاعت ضروری می‌شود و اگر اطاعت ضروری شد دیگر جا برای ضرورت وحی و رسالت و تکلیف و دین نخواهد بود. عالمی که در آن گناه نباشد، عالم دین و تکلیف و امر ونهی و مانند آن نیست.

همان طور که می‏دانید، انسان علاوه بر جنبه مادی و جسمی، دارای جنبه معنوی و روحی هم هست و هر یک از آن‏ها در رسیدن به کمال مطلوب خود، برنامه‏های خاصی احتیاج دارند . یکی از برنامه‏هایی که جنبه معنوی دارد، تقوا و پرهیزگاری است . به این معنا که اگر انسان بخواهد خودش را از جنبه معنوی ارتقاء دهد و به عالم طهارت و رفعت متصل کند، اولین چیزی که باید بدان ملتزم بشود، جلوگیری از افسار گسیختگی خود است . او نباید خود را سرگرم لذت‏های جسمی و شهوات بدنی کند، باید خود را بزرگتر از آن بداند که زندگی مادی را هدف بپندارد . بهترین، نزدیک‏ترین، مؤثرترین و عمومی‏ترین راهی که افراد را در این امر (تقوا) می‏تواند کمک کند، روزه است که با پرهیز از خوردن، آشامیدن و شهوت جنسی، علاوه بر این که نیروی خویشتن داری از گناهان در آنان قوت می‏گیرد، به تدریج‏بر اراده خود مسلط می‏شوند و در برابر هر گناهی عنان اختیار را از کف نمی‏دهند .

جهنم، جايى است مثل شكنجه‏گاه‏هاى دنيا، داراى درهاى كذايى كه تاقبل از ماه رمضان درهايش باز ولى به مجرد شروع شدن ماه رمضان، آنها را به‏دستور خداوند مى‏بندند و[مثلا]اگر كسى بخواهد به جهنم برود با درهاى بسته‏مواجه مى‏شود؟

آيا واقعا در اين دنيا شياطينى هستند مستقل از ما كه تا قبل از ماه رمضان همه‏آزادند و هر جا كه بخواهند مى‏روند و هر كارى كه بخواهند مى‏كنند، ولى ماه‏رمضان كه شروع مى‏شود همه آنها را مى‏گيرند و تحت الحفظ به زندان مى‏برند ودر آن جا محبوس مى‏سازند؟يا اين كه واقع امر خيلى بالاتر از اين گونه تصورات‏و توهمات ابتدايى است؟

در پاسخ سؤالات ياد شده از دو امر ناگزيريم:

الف)مرورى بر آنچه در سابق درباره بهشت و جهنم و ارتباط اين دو با انسان‏گفتيم.

ب)تحقيقى در حقيقت معناى لفظ‏«در»؟

در ماه مبارك رمضان بیش از هر ماه قمری یا شمسی دیگر زمینه و انگیزه‌ی شادی وجود دارد. فرارسیدن ماه مبارك رمضان در بسیاری از كشورهای اسلامی همراه با شادی و نشاط عمومی و ایجاد فضایی سرشار از بهجت و شادمانی است. در كشور ما هم البته تلاش مستمر و پی‌گیر مسئولان فرهنگی و نهادهای مردمی و رسانه‌ها از جمله صداوسیما در برپایی برنامه‌هایی مانند جشن رمضان نشان دهنده‌ی عزم متولیان فرهنگی برای خلق فضایی شاد در این ماه است.

برگزاری برنامه‌های شاد و فرح‌انگیز و اجرای مسابقات پرتحرك در میادین و فرهنگ‌سراها و اهدای جایزه به نفرات منتخب بلافاصله پس از پایان مسابقه را نیز باید به حساب همین سیاست ایجاد نشاط گذاشت. با این همه سئوالی كه برای بسیاری از صاحب‌نظران مسائل مذهبی و اجتماعی وجود دارد این است كه چرا در ماه ضیافت الهی و بهار قرآن و ماهی كه یكی از شب‌های آن بهتر از هزار ماه است انگیزه‌ی خودجوش واقعی و فراگیر شادی در میان قشرهای مختلف جامعه ما وجود ندارد؟ شاید برای یافتن پاسخ این سئوال خواندن گفته‌های كسانی كه در این گزارش با آن‌ها گفت‌وگو كرده‌ایم راهگشا باشد.

اهل بیت عصمت و طهارت (علیهم‌السلام) از آن جهت که انسان کامل و مظهر اسم اعظم الهی اند، دارای مزایای وجودی ویژه اند که مستلزم یک سلسله حقوق و استحقاقهای خاص خواهد بود. برای اینکه وظایف دیگران نسبت به آن ذوات مقدّس روشن گردد، لازم است طی چند فصل به خصایص تکوینی و تشریعی آنان اشاره شود تا بعد از آشکار شدن آن مزایای الهی، تکلیف دیگران که در حقیقت تشریف آنهاست، در پیشگاه ذوات نوری خاندان وحی و وَعْی و صاحبان بیوت طاهر و رفیع معلوم گردد؛ تا از گزند انحراف و تفریط از هسته مرکزی ولایت مصون شوند و از آسیب انحراف و افراط از آن سالم بمانند؛ چونان قرآن کریم که شناخت ناب آن، جهت صیانت از تفریط توهّم تحریفِ متن آن و افراط فتوا به قدیم بودن لفظ آن، لازم خواهد بود.

ماه مبارک رمضان ماه ضیافت رحمان از بندگان خود می‏باشد و خوان رحمت الهی گسترده است- بجاست که با نگاهی گذار به سیره معصومان(ع) در این ماه رفتارهای فردی و اجتماعی آنان را سرمشق زندگی خود قرار دهیم.

بطور کلی می‏توان سیره آن بزرگواران را در دو بخش مورد مطالعه و بررسی قرار داد.

دهم رمضان سالروز وفات حضرت خدیجه (س)

خدیجه در سن 65 سالگی در ماه رمضان سال دهم بعثت در خارج ازشعب ابوطالب جان به جان آفرین تسلیم کرد . پیغمبر خدا (ص)شخصا خدیجه را غسل داد ، حنوط کرد و با همان پارچه‏ای که جبرئیل‏از طرف خداوند عزوجل برای خدیجه آورده بود ، کفن کرد . رسول‏خدا (ص) شخصا درون قبر رفت ، سپس خدیجه را در خاک نهاد وآنگاه سنگ لحد را در جای خویش استوار ساخت . او بر خدیجه اشک‏می‏ریخت ، دعا می‏کرد و برایش آمرزش می‏طلبید . آرامگاه خدیجه درگورستان مکه در «حجون‏» واقع است .

رحلت‏ خدیجه برای پیغمبر (ص) مصیبتی بزرگ بود ; زیرا خدیجه‏یاور پیغمبر خدا (ص) بود و به احترام او بسیاری به حضرت محمد(ص) احترام می‏گذاشتند و از آزار وی خودداری می‏کردند . (12)